Boşanma Hukuku

Boşanma Nedir?

Boşanma, evlilik birliğinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir. Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 161-184 arasında boşanma hükümleri düzenlenmiştir. Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer aile mahkemesinde açılır.

Boşanma Sebepleri

TMK'ya göre boşanma sebepleri özel ve genel sebepler olarak ikiye ayrılır. Özel sebepler: Zina (TMK m.161), hayata kast, pek kötü muamele veya onur kırıcı davranış (m.162), suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m.163), terk (m.164) ve akıl hastalığı (m.165). Genel sebep ise evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır (m.166). Anlaşmalı boşanma da TMK m.166/3 kapsamında düzenlenmiştir; evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir.

Anlaşmalı Boşanma Süreci

Anlaşmalı boşanmada eşler; nafaka, velayet, mal paylaşımı ve tazminat konularında mutabık kalarak anlaşmalı boşanma protokolü hazırlar. Protokol mahkemeye sunulur, hâkim tarafları dinler ve protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir. Süreç genellikle 1-3 ay içinde tamamlanır. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması şarttır (TMK m.166/3).

Çekişmeli Boşanma Süreci

Çekişmeli boşanmada eşler anlaşamadığında dava süreci başlar. Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinden sonra ön inceleme duruşması yapılır. Ardından tahkikat aşamasında tanıklar dinlenir, deliller incelenir. Süreç 1-3 yıl arasında sürebilir. Kusur tespiti, nafaka miktarı, velayet ve mal paylaşımı mahkeme tarafından karara bağlanır.

Nafaka Türleri ve Hesaplama

Türk hukukunda dört tür nafaka bulunur: 1) Tedbir nafakası: Dava süresince ihtiyaç sahibi eşe ödenir (TMK m.169). 2) İştirak nafakası: Velayeti almayan eşin çocuğun bakım giderine katılmasıdır (TMK m.182). 3) Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf lehine hükmedilir (TMK m.175). 4) Yardım nafakası: Aile hukuku kapsamında yardım yükümlülüğüdür (TMK m.364). Nafaka miktarı tarafların ekonomik durumuna göre belirlenir ve her yıl ÜFE oranında artırılır.

Velayet Hakkı

Boşanma halinde çocuğun velayeti eşlerden birine verilir. Mahkeme çocuğun üstün yararını gözeterek karar verir (TMK m.182). Velayet verilmeyen eşe kişisel ilişki kurma hakkı tanınır. Çocuğun görüşünün alınması (özellikle idrak çağındaki çocuklar için), sosyal inceleme raporu (SİR) ve pedagog görüşü velayet kararında belirleyicidir. Ortak velayet Türk hukukunda 2020'den itibaren Yargıtay kararlarıyla kabul görmektedir.

Mal Paylaşımı

01.01.2002 tarihinden sonraki evliliklerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir (TMK m.218-241). Bu rejimde evlilik süresince edinilen mallar eşit paylaşılır. Kişisel mallar (miras, kişisel eşya vb.) paylaşım dışındadır. Katılma alacağı, artık değerin yarısı olarak hesaplanır. 2002 öncesi evliliklerde mal ayrılığı rejimi geçerlidir.

Boşanma Süreci Adımları

1. Avukat danışmanlığı alın ve durumunuzu değerlendirin. 2. Boşanma türünü belirleyin (anlaşmalı/çekişmeli). 3. Gerekli belgeleri hazırlayın (nüfus kayıt örneği, deliller). 4. Dava dilekçesini hazırlayıp aile mahkemesine verin. 5. Duruşma sürecini takip edin. 6. Mahkeme kararını bekleyin. 7. Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne bildirim yapılır. Anlaşmalı boşanma ortalama 1-3 ay, çekişmeli boşanma 1-3 yıl sürer.

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Hukuk Alanları